تبلیغات

موزه آذربایجان

موزه ادبی استاد شهریار

موزه ارامنه

موزه استاد بهتونی

موزه ایران شناسی

موزه تاریخ طبیعی

موزه دفاع مقدس

موزه سفال

موزه سنجش

موزه شهرداری

موزه عصر آهن

موزه فرش

موزه قاجار

موزه قرآن و كتابت

موزه كاریكاتور

موزه گردشگری

موزه مردم شناسی و محرم

موزه مشروطه

موزه مطبوعات

 

 

موزه آذربایجان ، تبریز

در كنار مسجد كبود تبریز بنای بزرگی با ایوان رفیع ، مشرف به خیابان امام قرار دارد . این بنا یكی از قدیمی ترین موزه های درجه اول ایران به شمار می رود و به موزه ی آذربایجان معروف است.

این موزه برای اولین بار در سال 1336 با نمایش 202 قطعه از آثار فرهنگی انتقالی از موزه ایران باستان شروع به كار كرد. ساختمان فعلی موزه از سال 1341 رسماً افتتاح و شروع به كار كرده است.

این موزه از بخش های زیر تشكیل شده است :

-         باستان شناسی دوران قبل از اسلام

-         باستان شناسی دوران اسلامی

-         سكه ها ، مهرها و سیلندرها

 

موزه ادبی شهریار

موزه شهریار در خانه سابق استاد" شهریار" شاعر شهیر ایران، در خیابان ارتش تبریز، واقع است. این بنا از طرف شهرداری تبریز به موزه تبدیل شد. در این موزه مجموعه آثار هنری و ادبی و لوازم شخصی شهریار به نمایش در آمده است.

بزرگ ترین اثر استاد، كلیات ارزشمند دیوان اشعار او به زبان پارسی و بخشی از آن به زبان تركی آذری است. معروف ترین بخش از این آثار شهریار ،"كتاب حیدر بابایه سلام"است.

در این موزه علاوه بر آثار چاپ شده استاد ، دفاتر و اوراق بسیاری از آثار و اشعار دست نویس ایشان و قرآنی كه به خط زیبای نسخ نگاشته شده است و برخی لوازم تحریر و آلبوم های محتوی عكس های یادگاری این شاعر اندیشمند و فرزانه در ویترین های مخصوص در معرض نمایش علاقه مندان قرار دارد.

"سید محمد حسین بهجت تبریزی" معروف به"شهریار"فرزند سید اسماعیل موسوی خشكنابی در سال 1286 شمسی در تبریز چشم به جهانگشود و تحصیلات خود را در تبریز و تهران در رشته طب ادامه داد. استاد شهریار در 82 سال زندگی پرفراز و نشیب خود شهرت بسیاری كسب نمود و كتاب های وی به زبان های مختلف ترجمه گردید.

استاد شهریار كه یكی از شعرای بزرگ ایران محسوب می شود، در تاریخ 27 شهریور 1367 شمسی به سرای جاوید شتافت و در مقبرة الشعرای تبریز به خاك سپرده شد.

 

موزه ارامنه ، تبریز

خلیفه گری ارامنه آذربایجان در سال 1345 شمسی در كنار كلیسای مریم مقدس، واقع در خیابان شریعتی تبریز ، موزه ای به نام" موزه كلیساهای خلیفه گری ارامنه آذربایجان" تأسیس كرد. در این موزه آثار فرهنگی نفیس از قبیل كتب خطی ، طومارها ، فرمان ها ، نشان ها، تابلوهای نقاشی ، سكه ها ، نگین ها ، سلاح ها ، عصاها ، ظروف نقره ای ، مسی ، سفالی ، چینی ، بلورآلات ، زیورآلات ، پارچه های ترمه و زری و مجسمه ها و آثار چوبی منبت و خاتم كاری نگهداری می شود.

بعضی از اشیای این موزه از این نظر كه با تاریخ و فرهنگ ارامنه پیوند می خورد ، برای ارامنه از اهمیت زیادی برخوردار است؛ از جمله صندلی منبت كاری كه در سال 1728 میلادی در ارمنستان برای اسقف اعظم كلیسای" آختامار" واقع در دریاچه وان، ساخته شد و طی حوادث سال های 1895 میلادی همراه عصای اسقف اعظم و ناقوس سوراخ سوراخ كلیسای مذكور به خلیفه گری تبریز منتقل شد. تاریخ ساخت این عصا سال 1825 میلادی و تاریخ ساخت ناقوس 1831 میلادی است.

تاج ها ، نشان ها و صلیب های متعددی نیز در دوران وقوع این حوادث به تبریز انتقال یافت. شمعدان های بزرگ كلیساهای سن استپانوس و سن طاطاوس و زنگ بزرگ و در خاتم این كلیسا نیز به همین ترتیب به تبریز منتقل شد.

این موزه در حال حاضر تعطیل است.

 

موزه تاریخ طبیعی ، تبریز

موزه تاریخ طبیعی وابسته به سازمان محیط زیست آذربایجان شرقی ، در خیابان آزادی واقع است. این موزه در بر گیرنده پیكره های تاكسیدرمی(جانوران و حیوانات گوناگون منطقه آذربایجان است كه به صورت علمی آرایش شده و در ویترین های مخصوص به نمایش در آمده اند. این موزه از معدود موزه های موجود از این نوع در كشور محسوب می شود و از جاذبه های توریستی استان به شمار می آید.

 

دفتر پژوهش های تاریخی مرحوم یحیی ذكاء ( خانه لاله ای ها)

خانه لاله ای ها كه دفتر پژوهش های تاریخی مرحوم یحیی ذكاء در آن افتتاح شد، متعلق به دوره پهلوی اول و در جنوب كوچه صدر در مسیر یكی از قدیمی ترین راه های تبریز كه از محله خیابان و مسجد كبود باغ شمال جریان داشته ، واقع است.

این بنا در دو طبقه با عرصه 900 متر مربع و اعیانی 600 متر مربع احداث شده است. نمای این بنا آجری و بالكن های آن دارای سرستون ها و ستون های  گچ بری شده و حیاط و باغچه است.

نمای ساختمان دارای قاب بندی های آجری پركاری است، راه پله فرعی از كلاه فرنگی طبقه همكف نیازهای اندرونی را برطرف می كرد.

خانه لاله ای ها از زمره خانه های قدیمی ارزشمند شهر تبریز است كه در سال 1379 در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسیده است. به پاس خدمات مرحوم یحیی ذكاء در زمینه تاریخ و ایران شناسی به ویژه پژوهش های منطقه آذربایجان و تبریز از این خانه به عنوان" دفتر پژوهش های تاریخی یحیی ذكاء" بهره برداری می شود.

استاد روانشاد یحیی ذكاء یكی از بزرگترین پژوهشگران معاصر و نیز ازایران شناسان بنام كشورمان است. استاد ذكاء را می توان یكی از بنیان گذاران موزه در ایران نامید. چرا كه ایشان در  برنامه ریزی و راه اندازی بسیاری از موزه ها در تهران و شهرستان ها در 40 سال اخیر نقش اصلی داشته اند. از طرف دیگر ، استاد یكی از خبره ترین كارشناسان اموال فرهنگی بودند. در شناسایی و معرفی آثار دوره قاجار – به ویژه نقاشی استاد حق بزرگی به گردن جامعه هنری ایران دارد. از استاد حدود 40 كتاب و ده ها مقاله به جای مانده است.

با همكاری خانواده آن مرحوم آثار فرهنگی به جای مانده از ایشان، جهت استفاده  پژوهشگران ،به خانه لاله ای ها در تبریز انتقال داده شد. مجموعه ای از كتاب ها، نشریات ، فیش های پژوهشی استاد و .... از آن جمله است.

 

موزه قران و كتابت

مسجد شاه طهماسب ( صاحب الامر ) در شرق میدان صاحب آباد تبریز قرار گرفته است و یك گنبد و دو مناره بلند دارد. مسجد شاه طهماسب مسجد سلطنتی شاه طهماسب اول صفوی بود. این مسجد در سال 1045 قمری به وسیله سپاهیان سلطان مراد چهارم عثمانی تخریب شد.

كاتب چلبی در كتاب جهان نما ضمن بحث از تبریز می نویسد:".... در قسمت شرقی میدان صاحب آباد متصل به جامع سلطان حسن، مسجد مزین دیگری وجود داشت كه چون بنایش از شاه طهماسب بود عساكر عثمانی جابه جا خرابش كردند..."

از زمان شاه طهماسب تنها دو طاق مرمری نقش دار در مداخل دهلیز و اندرون بقعه باقی مانده است. سنگ نبشته مرمرینی هم در كنار یكی از طاق ها نصب شده كه فرمان منع تمغای كیالی برنج وذغال بر آن نقر شده است. در بالای طاق دیگر سوره"الجن" به خط علاءالدین خوش نویس معروف زمان شاه طهماسب صفوی نوشته شده است.

این مسجد پس از عقب نشینی عثمانی ها دوباره آباد گردید. در زلزله شدید 1193هـ. ق بار دیگر فرو ریخت و در سال 1208 هجری به وسیله جعفر قلی خان دنبلی ملقب به باتمان قلیچ پسر احمدخان تجدید بنا یافت. ماده تاریخ این تجدید بنا مصراع" زحكم خان بشد این مسجد آباد" است.

در 1266 هـ.ق میرزا علی اكبر خان مترجم كنسولگری روس كه مرد ثروتمندی بود به آیینه بندی قسمتی از بقعه و دهلیز و تعمیرات آن اقدام كرد و صحن و مدرسه كنونی را احداث و موقوفاتی برای آنها تعیین نمود.

این صحن و مدرسه كه در سال 1345 شمسی بدون توجهبه اهمیت و حیثیت تاریخی آن در نتیجه امتداد یافتن خیابان دارایی تخریب شد، در بدو تأسیس" مدرسه اكبریه" نام داشت ولی بعدها" صحن مقام صاحب الامر" خوانده شد.

در حال حاضر این مسجد پس از اتمام تغییرات به عنوان موزه قرآن و كتابت تجهیز و برای بازدید علاقه مندان گشوده است.

 

موزه مشروطه تبریز

با توجه به نقش بزرگی كه آذربایجان ، به ویژه مردم تبریز در پیروزی انقلاب مشروطه داشته اند، تأسیس موزه ای برای نگهداری و ارائه آثار و یادگارهای به جای مانده از رهبران بزرگ آن انقلاب و نیز جمع آوری اسناد و مدارك و عكس های مستند مربوط به حوادث انقلاب مشروطه ، در خانه مشروطه ، بسیار بجا و شایسته و حتی ضروری بود.

بنابراین از سال 1375 كلیه اشیای مربوط به این دوره از تاریخ ایران از موزه آذربایجان و نیز اشیای اهدایی مردم و بازماندگان رهبران و مجاهدین انقلاب مشروطیت فراهم آمد و نخستین پایه این موزه به صورت حاضر را بنا نهاد.

بخشی از مجموعه آثار موجود در این موزه در سال 1341 همزمان با تأسیس موزه آذربایجان و با جمع آوری اسناد و مدارك و یادگارهای مربوط به انقلاب مشروطه در ساختمان موزه آذربایجان فراهم آمده و در آنجا به نمایش گذاشته شده بود. این موزه سال ها تداوم داشت. اما ضرورت تأسیس موزه های مستقل سرانجام در سال 1375 منجر به انتخاب بنای خانه مشروطه به عنوان مناسب ترین محل برای تأسیس این موزه شد.

اینك موزه مشروطه تبریز با داشتن مجموعه قابل توجهی از عكس های مستند و تابلوهای نقاشی از تصاویر بزرگان انقلاب مشروطه و اسناد و مدارك و نامه ها و اعلامیه های مربوط به قیام و مبارزات مجاهدین مشروطه ، یكی از گنجینه های منحصر به فرد كشور محسوب می شود. با اجرای طرح توسعهیاین موزه در آینده نزدیك ، موزه مشروطه جایگاه شایسته خود را در این زمینه به دست خواهد آورد.

موزه قرآن و کتابت

بنای مسجد شاه تهماسب صفوی معروف به مسجد صاحب الامر در شرق میدان صاحب آباد در قلب شهر تبریز در کنار مهران رود قرار دارد. این بنای تاریخی یک گنبد و دو مناره بلند دارد و در ابتدا مسجد ویژه شاه تهماسب اول صفوی بود که در سال 1045 ه.ق به وسیله سپاهیان سلطان مراد چهارم- امپراطور عثمانی- تخریب شد.

کاتب چلبی در کتاب جهان نما ضمن بحث از تبریز می نویسد «در قسمت شرقی میدان صاحب آباد متصل به جامع سلطان حسن، مسجد مزین دیگری وجود داشت که چون بنایش از شاه تهماسب بود عساکر عثمانی جابه جا خرابش کردند.

از زمان شاه تهماسب تنها دو طاق مرمری نقش دار در مدخل های دهلیز و اندرون بقعه باقی مانده است. حجاری های زیبایی از نقوش گل و بوته، اسلیمی و ختایی از جمله تزئینات معماری این بنا ست. سنگ نبشته مرمرینی هم در کنار یکی از طاق های آن نصب شده است. در بالای طاق دیگر سوره «الجن» به خط علاء الدین خوشنویس معروف زمان شاه تهماسب صفوی آمده است.

این مسجد پس از عقب نشینی عثمانیان در زمان شاه سلطان حسین صفوی توسط وزیر آذربایجان- میرزا محمد ابراهیم- بازسازی شد.

زلزله سال 1193 ه.ق که شهر تبریز را در هم کوبید و هزاران کشته بر جای نهاد، این بنای عظیم را نیز ویران ساخت.

در سال 1266 ه.ق، میرزا علی اکبر خان، مترجم کنسولگری روس که مرد ثروتمندی بود به آیینه بندی قسمتی از بقعه و دهلیز و تعمیرات آن اقدام کرد و صحن و مدرسه کنونی را احداث و موقوفاتی برای آن ها تعیین نمود، این صحن و مدرسه در بدو تاسیس «مدرسه اکبریه» نام داشت ولی بعدها «صحن صاحب الامر» خوانده شد.

با توجه به قداست این بنا پس از انجام تغییرات لازم این مکان به عنوان موزه قران و کتابت در نظر گرفته شد. در این موزه مجموعه نفیسی از نسخ قران مجید مربوط به ادوار مختلف تاریخ و قطعات زیبایی از آثار خوشنویسان بنام ایران به نمایش گذاشته شده است.

علاوه بر این نسخ خطی، انواع قلمدان های مقوایی مذهب دارای نقوش مینیاتوری و روکش لاکی، همچنین انواع پلاک های فلزی منقوش به منقوش به ادعیه و اوراد، ظروف چینی- سفالی- برنجی مزین به آیات قرانی و بسیاری از آثار و تصاویر بزرگان دینی در این موزه به نمایش در آمده اند، در موزه قرآن و کتابت نسخه هایی از قرآن مجید به خط ائمه و خوشنویسان معروف جمع آوری و در معرض تماشای علاقمندان گذاشته شده است از جمله این نفایس می توان به یک صفحه از قران کریم منسوب به دستخط مبارک حضرت امام رضا (ع) اشاره کرد که بر روی تکه ای از پوست نوشته شده است.

همچنین آثاری از خوشنویسان بزرگ تبریزی مانند ملا عبدالباقی تبریزی استاد خط ثلث، میرزا محمد شفیع تبریزی، میرزا طاهر خوشنویس از اساتید خط نسخ و آثاری از محمد حسین تبریزی، علیرضا عباسی، علا الدین بیک تبریزی، درویش عبدالمجید و میر عماد حسنی را نیز در این موزه می توان دید. از برجسته ترین آثار دیگر می توان به لباس قسم منقوش به کل آیات قران، کوچکترین قران خطی مطلا، جام شفابخش و کتیبه سنگی میخی اشاره کرد.

کتاب ذادالمعاد جلد لاکی، صفحات اول و دوم مذهب و مطلا و دور خطوط مطلا بوده وکلمات با مرکب مشکی نوشته شده و حاشیه آن با طلا تذهیب کاری گردیده با طرح گل و بوته در زمینه و درحاشیه گل و بوته بر روی زمینه قرمز- خط آن نسخ و شکسته نستعلیق است در سال 1245 ه.ق بدست محمدحسین تبریزی تحریر شده و بعضی از صفحات مطلا و تذهیب شده است.

قرآن مجید به خط نسخ غبارکوچکترین قرآن به اندازه cm6 -cm 4 با مرکب مشکی نوشته شده و صفحه اول و دوم مذهب و مطلا و بین آیات طلاکاری شده، تمام صفحات کادربندی به رنگ قرمز و طلایی کار شده، جلد آن لاکی و طلا و تذهیب دار است. نشان جزء و حزبها تذهیب و طلاکاری گردیده، داخل جلد کتاب زمینه قرمز رنگ با گل و بوته طلایی کار شده که بدست مسیح الطالقانی در سنه 1293 ه. ق تحریرشده.

لوح سنگی دوره اعیلامی با خط میخی، قسمتهایی از آن آسیب دیده و از بین رفته است.

کاسه برنزی حکاکی شده مزین به آیات قرآنی وادعیه که بصورت دوایر متحد المرکز به تعداد 42 سطر نوشته شده و سوره فاتحه الکتاب در مرکز آن بصورت افقی قرار گرفته است خط آن نسخ است و به سال1110 (ه- ق) نوشته شده.

لباس قسم پیران قرآنی که کل قرآن به خط نسخ غبار نگاشته شده پارچه آن از جنس کتان بوده و آیات وسوره های قرآن از سینه راست شروع شده ودر دست راست ختم قرآن میباشد.

صفحه ای از قرآن مجید به خط کوفی روی پوست آهو با مرکب مشکی، 25 سطر، منتسب به حضرت امام رضا (ع)مربوط به اوایل قرن سوم هجری قمری